گوهر یکدانه معماری بافق مسجد جامع کبیر

در معماری مساجد عناصر هندسی کارکرد صرفا تزئینی نداشته ودر امتداد عناصر کالبدی ونظام دهنده بنا قرار گرفته اند مجموعه اجزا ومولفه ها با رعایت تقدم وتاخر ساختار را شکل داده اند ساختارها دارای پیام ها ومفاهیم عمیق قدسی انداین مفاهیم قدسی بر پایه برداشت ها وتفاسیر معمارانه از آیات قرآن مجید واصول دین مبین اسلام شکل ونظام گرفته است به گونه ای دیگر مسجد روایت تصویری هنرمند مسلمان از کلام خداوند است که در دوره های مختلف تاریخی به آرا ونظر کاربران قرار گرفته ورفته رفته به تکامل رسیده وخواهد رسید

مساجد جامع آخرین حلقه زنجیره تکامل مسجد در ایران است بنا به گفته ابن منظور در لسان العرب«مسجَد ومسجِدجایی است که در آن سجده میکنند»ویا به نقل از ابن عربی«مسجَد به فتح جیم،محراب ونمازگاه خانه هاست ومسجِد به کسر جیم ،نمازگاه جماعت است» با رشد شهر ایرانی-اسلامی وپیدایش نیازهای گوناگون کاربران مانند(دادگستری،مَدَرس،مخزن بیت المال،محل برپایی اجتماعات بزرگ)مسجد از کارکرد عموما دینی وارد قلمرو دنیوی شد بنای مسجد جامع شهر بافق،نماد ونشانه این تغییر کارکردی در جغرافیای بافق است تغییراتی وسیع که ناشی از توجه حکام به این سرزمین در دوران صفویه واحداث این بنای عظیم است که هیچگونه سنخیتی به مقیاس های ساخت وسازهای قبلی نداشته است .
بنای مسجد جامع کبیر بافق در دوران صفویه وبه شکل گودال باغچه احداث گردیده است این بنا دارای دو ورودیست، ورودی اصلی رو به سوی محراب و با هندسه هشتی و پوششی کلاه فرنگی است کاربندی نفیس با نقش شمسه فضای هشتی را پوشانده واثرات وبقایای آن به صورت دوبعدی در کف هشتی نقش بسته است .
حیاطی در دو طبقه به شکل مستطیل از ورودی روبه سوی ایوان تابستانه امتداد دارد کارکرد گودال باغچه در دوره هایی مختلف متفاوت بوده وهم به عنوان مدرسه وشبستان مورد استفاده بوده است ایوان مسجد مرتفع و دارای تزیئناتی آجری وکاشی کاری نفیس در تاج ایوان است تمامی عناصر تزئینی مسجد جامع بافق منطبق بر هندسه فرآکتال است که نمودی از گسترش بی پایان ونا میراییست… .
بر بلندای ایوان بر روی محراب بادگیر به عنوان عنصری کارکردی-تزئینی قرار گرفته است دو بادگیر عظیم که تهویه وسرمایش محل نمازگزاران را تامین می نموده است ورودی دوم از جانب شمال و روبه بازار است بازار در کنار مسجد دو قطب عمده شهر ایرانی-اسلامی است مسجد جامع بافق به عنوان بنایی عظیم علاوه بر زیبایی های فراوان بصری نمودی از توسعه شهری وشهرنشینی است
مسجد جامع کبیر بافق نه تنها دردانه معماری بافق بلکه افتخار معماری ایران است توجه به داشته های فرهنگی،هنری هر ملتی نشانه ای از بالندگی و خردجمعی آن ملت است امروزه ضرورت توجه به این اثر نفیس پانصدساله هر روز بیشتر احساس می شود.

بهنام تشکری بافقی
کارشناس ارشد معماری وشهرسازی
عضو کمیسیون گردشگری شهرداری

ارسال یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ممکن است دوست داشته باشید

در شماره ۸۵۹ به تاریخ ۲۹ مهرماه ۱۳۹۷ می خوانیم …

بافق به بن بست توسعه دچار نشود!/ قُمپوز حمایت